ΕΚΤΟΣ ΟΡΙΩΝ 2+1 ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΒΑΦΗ

Περιγραφή

[…] σε μερικές περιπτώσεις η κριτική αντιμετώπισε τον ποιητή ως ψυχοπαθολογική περίπτωση. Στο σημείο αυτό πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η σύνδεση τέχνης και ψυχασθένειας ή ο χαρακτηρισμός του καλλιτέχνη ως νευρωτικού αποτελούσαν εδραιωμένη πεποίθηση από τον 19ο αιώνα, την οποία ο Φρόιντ αποδέχτηκε και προώθησε. Αυτή ακριβώς η ψυχαναλυτική ερμηνεία της τέχνης συνιστούσε, κατ’ ανάγκη, τη βάση και της λογοτεχνικής κριτικής. Συνεπώς, αν θέλουμε να εκτιμήσουμε σωστά την εφαρμογή της από την καβαφική κριτική, οφείλουμε να κρίνουμε όχι την ορθότητα της θεωρητικής της αφετηρίας της, αλλά τη χρήση της και τον τρόπο με τον οποίον αυτή ασκήθηκε. Η ψυχανάλυση, όπως κάθε μεθοδολογικό εργαλείο, στα χέρια ενός αδέξιου ή νεοφώτιστου, χάνει κάθε χρησιμότητα ή γίνεται επικίνδυνη για τον χρήστη και το αντικείμενό του. Προφανώς δεν έχουμε να κάνουμε ούτε με ενιαία ψυχαναλυτική κριτική, ούτε ως προς τη θεωρητική αφετηρία της ούτε, κατά συνέπεια, ως προς την εφαρμογή και τα αποτελέσματά της. Αν, λ.χ., η κριτική του Σκούρα είναι ψυχιατρική-ψυχαναλυτική, ή αν. στην περίπτωση Μαλάνου, η ψυχανάλυση έδωσε απλώς το κάλυμμα και την κάλυψη μιας επιστήμης για την ψυχογραφική έκθεση (με τη διπλή σημασία της λέξης) του ποιητή, στον οποίο απέδωσε μύρια όσα ελαττώματα και πλέγματα, δεν ισχύει το ίδιο στην περίπτωση Κάλας και άλλων. Η ψυχαναλυτική κριτική, όταν επικέντρωσε την προσοχή της στο έργο, επεσήμανε ουσιώδη γνωρίσματα της καβαφικής ποίησης και ανέδειξε ορισμένες πλευρές της που προηγουμένως δεν είχαν απασχολήσει επαρκώς την κριτική. Συγχρόνως πρέπει ίσως να υπογραμμιστεί ότι, για την ψυχαναλυτική κριτική, ο Αλεξανδρινός αποτελούσε την προσφορότερη περίπτωση, τόσο λόγω του απροκάλυπτου ομοφυλόφιλου ερωτισμού της ποίησής του, όσο και λόγω των πληροφοριών και της φήμης για την ερωτική ζωή του ιδίου του Καβάφη. Εδώ λοιπόν βρήκε η ψυχανάλυση το κατάλληλο σώμα, το ιδεώδες πεδίο, για να εκδηλωθεί, να δοκιμάσει να αρθρώσει τον κριτικό της λόγο και να δοκιμαστεί η επάρκεια της μεθόδου της. (Από την πα